Sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte hakaret suçları da dijital ortama taşındı. Özellikle Instagram üzerinden yapılan yorumlar, DM mesajları ya da story paylaşımları nedeniyle çok sayıda kişi hukuki süreçlerle karşı karşıya kalıyor. Bu nedenle Instagram hakaret suçu ve cezası hakkında herkesin bilgi sahibi olması önem taşıyor.
Türk Ceza Kanunu’na göre hakaret suçu, “bir kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırı niteliği taşıyan sözler söylemek ya da davranışlarda bulunmak” şeklinde tanımlanır. Bu suç sadece yüz yüze işlenmez; internet ortamında, sosyal medya mecralarında da işlenebilir. Dolayısıyla Instagram üzerinden yapılan yorumlar, atılan özel mesajlar, hikaye paylaşımları ya da etiketlemeler de hakaret suşu kapsamında ele alınabilir. Önemli olan nokta ise kullanılan ifadelerin kişinin toplum içindeki itibarını, onurunu, şerefini ve saygınlığını zedeleyici nitelikte olup olmadığıdır.
Hakaret suçunun cezası Türk Ceza Kanunu’nda açık şekilde düzenlenmiştir. Buna göre Instagram’da hakaret suçunun cezası şöyledir:
Instagram’da yapılan paylaşımlar genellikle herkese açık olduğu için “alenen işlenmiş hakaret” sayılır ve bu da cezanın arttırılması anlamına gelir.
Hakaret sayılan ifadeler somut olaya göre değerlendirilir. Ancak Türk hukukunda genel olarak aşağıdaki ifadeler hakaret kapsamında kabul edilir:
Bazı durumlarda doğrudan küfür edilmeden de hakaret suçu oluşabilir. Aşağıda buna dair örnekler görebilirsiniz:
Bu tarz ifadeler, kişinin itibarını zedelediği için hakaret sayılabilir.
Instagram’da sahte hesaplardan yapılan hakaretler oldukça yaygındır. Ancak anonim hesap kullanmak, kişiyi hukuki sorumluluktan kurtarmaz. Her ne kadar toplumda hesabın kime ait olduğunun tespit edilemeyeceği inanışı olsa da bu bilgi doğru değildir. Savcılık sürecinde IP adresi tespiti yapılır. Gerekirse Instagram’dan bilgi talep edilir ve böylece kısa bir zaman dilimi içerisinde anonim hesabı kullanan kişi belirlenir. Yani “fake hesap açtım, bulunmam” düşüncesi doğru değildir. Teknik incelemelerle çoğu zaman hakaret eden kişiye ulaşılır.
Hakaret suçu şikayete bağlı suçlar arasında yer alır. Bu nedenle belirli bir süre içinde başvuru yapılması gerekir. Şikayet süresi ise 6 aydır. Bu süre, hakareti ve hakaret eden kişiyi öğrendiğiniz tarihten itibaren başlar. 6 aylık bu süre geçerse şikayet hakkı kaybedilir.
Instagram üzerinden hakarete uğrayan kişiler şu adımları izlemelidir:
Savcılık inceleme başlatır ve yeterli şüphe varsa dava açılır.
Evet, Instagram yorumları açık şekilde hakaret suçu oluşturabilir. Özellikle herkese açık gönderilere yazılan ağır sözler, kişiyi küçük düşüren ifadeler ve toplum içinde itibarı zedeleyen yorumlar hukuki olarak daha ağır değerlendirilir. Çünkü bunlar “alenen işlenmiş suç” kapsamına girer.
Hayır. Küfür çoğu zaman hakaret suçu kapsamında değerlendirilir ancak her küfür otomatik olarak suç oluşturmaz.
Şu durumlar önemlidir:
Ancak uygulamada küfürlerin büyük çoğunluğu hakaret suçu olarak kabul edilebilir.
Evet. Hakaret suçuna uğrayan kişiler sadece ceza davası değil, aynı zamanda manevi tazminat davası da açabilir. Bu dava ile yaşanan psikolojik zarar, itibar kaybı ve sosyal çevrede oluşan olumsuzluklar için maddi karşılık talep edilebilir.
